Hangi İşletmeler VERBİS’ten Muaf? En Çok Karıştırılan İstisna Durumları
Kişisel verilerin korunması çağımızın en kritik konularından biri haline geldi. Özellikle işletmeler için, veri işleme süreçlerinin şeffaf ve güvenli olması artık bir zorunluluk. Türkiye’de bu süreç, VERBİS (Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi) üzerinden yürütülüyor. Peki, her işletme bu sisteme kayıt olmak zorunda mı? Hangi durumlarda VERBİS yükümlülüğü geçerli olmuyor? İşte sık karıştırılan istisna durumları ve detaylarıyla rehberimiz.
VERBİS Nedir, Neden Önemlidir?
VERBİS, veri sorumlularının hangi kişisel verileri, ne amaçla ve ne süreyle işlediğini kamuya beyan ettiği bir platformdur. Bu sistem, vatandaşların verilerinin hangi kurumlarda ve nasıl işlendiğini görmesini sağlar. Böylece şeffaflık artar, veri sahiplerinin hakları korunur.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun (KVKK) 16. maddesi uyarınca veri sorumluları, VERBİS’e kayıt olmak ve envanter beyanında bulunmakla yükümlüdür. Ancak bazı işletmeler, istisna kapsamında bu yükümlülükten muaftır.
VERBİS’e Kayıttan Kimler İstisnadır?
VERBİS kayıt yükümlülüğünde en çok karıştırılan konular genellikle küçük işletmeler ve belirli meslek gruplarını kapsıyor. İşte istisna durumları:
Küçük İşletmeler
Küçük işletmeler, belirli kriterleri sağladığında VERBİS’e kayıt yaptırmak zorunda değildir. Üç şartın eş zamanlı olarak sağlanması gerekir:
- Yıllık çalışan sayısı 50’den az
- Yıllık mali bilanço toplamı 100 milyon TL’den az
- Ana faaliyet konusu özel nitelikli kişisel veri işlemek değil (örneğin sağlık, biyometrik veri, din, sendika üyeliği gibi veriler)
💡 Örnek: 15 çalışanı olan bir yazılım ajansı, bilançosu 20 milyon TL ve yalnızca müşteri iletişim bilgilerini işliyor → VERBİS istisnası geçerlidir.
💡 Örnek: 8 çalışanı olan bir firma, bilanço toplamı 120 milyon TL → istisna geçerli değil, kayıt zorunludur.
Sadece Kağıt Üzerinde Veri İşleyenler
Eğer işletme verileri sadece fiziksel olarak tutuyor ve otomatik sistemler kullanmıyorsa (CRM, e-posta sistemi, dijital kayıt), VERBİS’e kayıt zorunluluğu yoktur.
💡 Örnek: Bir kırtasiye, müşteri borçlarını sadece defterde tutuyor, dijital sistem kullanmıyor → istisna geçerli.
Mesleki İstisnalar
Bazı meslek grupları, KVKK kapsamında olsalar da VERBİS kayıt yükümlülüğünden muaftır:
- Avukatlar ve hukuk büroları: 1136 sayılı Avukatlık Kanunu kapsamında faaliyet gösteren serbest avukatlar.
- Noterler: 1512 sayılı Noterlik Kanunu’na göre çalışan noterlikler.
- Serbest ve yeminli mali müşavirler: 3568 sayılı Kanun kapsamında yetkilendirilmiş meslek mensupları.
- Arabulucular ve arabuluculuk merkezleri: 6325 sayılı Arabuluculuk Kanunu kapsamındaki veri işleme faaliyetleri gizlilik nedeniyle istisna.
- Gümrük müşavirleri: 4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamında çalışanlar.
Sivil Toplum Kuruluşları ve Siyasi Partiler
Bazı kuruluşlar, yalnızca kendi üyeleri, bağışçıları ve çalışanlarına yönelik veri işliyorsa istisnadır:
- Dernekler, vakıflar, sendikalar
- Siyasi partiler (2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu kapsamında)
❗ Ancak halka açık veri işleme veya üyelik dışı kişilerle veri paylaşımı varsa kayıt zorunluluğu doğar.
Kimler VERBİS’e Kayıt Olur? (2026 Güncel)
- Genel İşletmeler: Yıllık 50 çalışan veya 100 milyon TL mali bilanço sınırını aşan gerçek ve tüzel kişiler.
- Sağlık Sektörü (Yeni Limit): Ana faaliyeti sağlık verisi işlemek olup; yıllık çalışan sayısı 10 ve üzeri olan VEYA yıllık mali bilançosu 10 milyon TL ve üzeri olan doktor, eczane ve tıp merkezleri.
- Kamu Kurumları: Tüm kamu kurum ve kuruluşları (limit gözetmeksizin).
- Muaf Kurumlar: Sadece kendi amaçları doğrultusunda ve üyeleriyle sınırlı veri işleyen dernek, vakıf ve siyasi partiler.
Kayıt Adımları
- KVKK web sitesi üzerinden VERBİS portalına giriş yapın.
- İşletme ve veri işleme faaliyetleri bilgilerini eksiksiz doldurun.
- Yıllık olarak veri işleme envanterini güncelleyin.
- Gerekiyorsa personel ve veri güvenliği prosedürlerini ekleyin.
VERBİS İstisnalarıyla İlgili Sık Karıştırılan Durumlar
| Durum | İstisna Durumu | Açıklama |
|---|---|---|
| 30 çalışanlı bir butik yazılım firması, bilanço 50 milyon TL | Muaf | Sadece müşteri iletişim bilgisi işleniyor |
| 45 çalışanlı sağlık merkezi | Kayıt zorunlu | Özel nitelikli kişisel veri işleniyor (sağlık bilgisi) |
| Kağıt üzerinde müşteri defteri tutan kırtasiye | Muaf | Otomatik sistem kullanılmıyor |
| Siyasi parti veri tabanı | Muaf | KVKK kapsamında istisna var, sadece parti üyeleri ile sınırlı veri işleniyor |
VERBİS İstisnalarında Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
- Kriterleri birden fazla şart ile kontrol edin: Çalışan sayısı, bilanço ve veri türü aynı anda değerlendirilmelidir.
- Otomatik veri işleme: Herhangi bir dijital sistem kullanıyorsanız kayıt zorunludur.
- Üyeler dışındaki veri işleme: STK’lar ve siyasi partiler için halka açık veri işleme kayıt gerektirir.
- Mesleki istisnalar: Avukat, noter, mali müşavir gibi meslekler gizlilik nedeniyle muaf olsa da veri güvenliği yükümlülükleri devam eder.
VERBİS Muafiyetlerini Avantajlı Kullanma
- Küçük işletmeler bilanço ve çalışan sayılarını yıllık olarak kontrol etsin.
- Kağıt ortamındaki veri işleme durumunu netleştirin ve dijitalleşme planlarını değerlendirin.
- STK ve siyasi partiler, halka açık veri işleme planlarını kayıt kapsamına dahil etmelidir.
VERBİS İstisnalarının Güncel Kararları
- KVKK’nın 2018/87 ve 2023/1154 sayılı kararları, güncel istisnaları belirler. Bu kararlar, küçük işletmeler, meslek grupları ve sivil toplum kuruluşları için yol gösterici niteliktedir.
- 2018/87: Küçük işletmeler ve özel nitelikli veri işleyenler için istisnalar
- 2023/1154: Mesleki istisnalar ve STK’lar için güncellenmiş durumlar
Sosyal Medya Hesabımızı Takip Edebilirsiniz: Linkedin
VERBİS İstisnaları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Çalışan sayısı 50’den az, bilançosu 100 milyon TL’den düşük ve özel nitelikli kişisel veri işlemeyen küçük işletmeler muaf olabilir. Ayrıca belirli meslek grupları ve STK’lar da istisnadır.
Hayır, yalnızca fiziksel ortamda veri işleyenler VERBİS kaydından muaftır. Ancak dijital sisteme geçiş yaparsanız kayıt zorunlu hale gelir.
Avukatlar, noterler, mali müşavirler ve arabulucular gibi belirli meslek grupları istisnadır, ancak veri güvenliği ve KVKK yükümlülükleri devam eder.
Üyeleri, bağışçıları ve çalışanlarına yönelik veri işleyen STK’lar ve siyasi partiler muaf olabilir. Ancak halka açık veri işlenirse kayıt zorunludur.
